Dân số Việt Nam - già chưa kịp giàu

Dân số Việt Nam đang có tốc độ già hoá thuộc top nhanh nhất thế giới.

Hiện nay Việt Nam có khoảng 10,1 triệu người cao tuổi, chiếm 11% dân số. Riêng số người từ 80 tuổi trở lên là hai triệu người. Dự báo đến năm 2030, tỷ trọng người cao tuổi Việt Nam chiếm 18% và năm 2050 là 26%. Nếu như các nền kinh tế phát triển mất vài thập kỷ, thậm chí hàng thế kỷ để chuyển từ giai đoạn già hóa dân số sang giai đoạn dân số già thì với tốc độ già hóa như hiện nay, Việt Nam chỉ mất 15 năm.

Tại Việt Nam, vấn đề thách thức đang đặt ra là dù chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011, nhưng tốc độ già hóa nhanh trong bối cảnh vẫn là một nước có mức thu nhập trung bình thấp.

Đời sống NCT còn nhiều khó khăn và có sự chênh lệch giữa thành thị với nông thôn. Còn 18,3% các hộ có NCT đang sống trong nhà tạm và nhà dột nát. Đặc biệt, 34,6% hộ NCT độc thân đang sống trong nhà tạm, những người sống cùng chồng/vợ hoặc sống cùng con cháu thì tỷ lệ hộ có nhà tạm đều thấp hơn tỷ lệ chung. Các điều kiện sống khác cũng còn rất khó khăn: 5,7% số hộ NCT chưa được sử dụng điện lưới để thắp sáng, trong đó 2,26% ở thành thị và 7,39% ở nông thôn; 63% NCT sử dụng nước hợp vệ sinh (giếng khơi có bờ bao, nước máy và nước giếng khoan để sinh hoạt); 37% NCT vẫn đang phải sử dụng nguốn nước chưa đảm bảo vệ sinh để sinh hoạt (giếng khơi không bờ bao, nước ao hồ sông suối). Ở thành thị, khoảng 5% số hộ vẫn còn phải sử dụng nguồn nước chưa đảm bảo vệ sinh, trong khi tỷ lệ này 20% tại nông thôn;  74% NCT sử dụng hố xí hợp vệ sinh (37.3% dùng nhà vệ sinh 2 ngăn, 36,7% số hộ có nhà vệ sinh tự hoại/bán tự hoại), còn lại 26% NCT không có nhà vệ sinh hoặc có cũng hết sức đơn giản, như "cầu cá" hoặc hố đào. Như vậy, điều kiện sống của NCT còn rất khó khăn và thách thức đang đặt ra rất lớn.Nhiều tỉnh, thành phố khác cũng đang đối mặt những khó khăn để thích ứng xã hội già hóa. Bên cạnh đó, các chính sách, chế độ trợ cấp cho NCT còn nhiều khó khăn…

Vấn đề già hóa dân số sẽ gặp nhiều trở ngại cho công tác DS - KHHGĐ và nhiều khía cạnh cuộc sống. Trong lĩnh vực kinh tế, già hóa dân số sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, tiết kiệm, đầu tư và tiêu dùng, thị trường lao động, lương hưu, thuế và chuyển giao giữa các thế hệ. Trong lĩnh vực xã hội, già hóa dân số sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và chăm sóc sức khỏe, cơ cấu gia đình và sắp xếp cuộc sống, nhà ở và di cư. Trong lĩnh vực chính trị, già hóa dân số có thể ảnh hưởng tới xu hướng bầu cử và tính đại diện.

Đối mặt với những thách thức lớn như vậy là do Việt Nam chưa có sự chuẩn bị đầy đủ về tư duy, nguồn lực cũng như chính sách, cơ chế; và như vậy sẽ không tránh khỏi sự lúng túng trong giai đoạn này, nếu không có những giải pháp thích ứng kịp thời. Đặc biệt, cơ cấu dân số già đến sớm khi kinh tế đất nước mới đang trong thời kỳ thoát nghèo, đặt ra bài toán khó khăn trong việc đảm bảo an sinh xã hội cho NCT.

Để nâng cao đời sống và sức khỏe NCT, công tác DS - KHHGĐ cần hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về NCT, tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền trong việc tổ chức, triển khai Luật NCT; tổ chức kiểm tra, giám sát, thanh tra quy trình thực hiện, đẩy mạnh xã hội hóa công tác chăm sóc NTC…

Khánh Linh TH

Back toTop